{"id":7549,"date":"2005-01-14T15:41:00","date_gmt":"2005-01-14T14:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/"},"modified":"2020-08-03T07:52:55","modified_gmt":"2020-08-03T05:52:55","slug":"ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin","status":"publish","type":"thema","link":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/","title":{"rendered":"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin"},"content":{"rendered":"<p>Humanistische Union Berlin<\/p>\n<p>Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung &#8211; Rechtspolitische Gestaltungsoptionen &#8211; Rechtsgutachten<\/p>\n<p>Dokumentation anl\u00e4sslich des rechtspolitischen Fachgespr\u00e4chs am 14. Januar 2005 im Abgeordnetenhaus von Berlin<\/p>\n<h5>Inhaltsverzeichnis<\/h5>\n<p>Einf\u00fchrung 5<\/p>\n<p><b>I. Allgemeine Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung <\/b><\/p>\n<p>1. Verfassungsgarantien zur Gleichheit\/Nichtdiskriminierung und Bekenntnisfreiheit in der Bundesrepublik und in Berlin (Seite 7)<\/p>\n<p>2. Besonderer Rechtsrahmen f\u00fcr die Berliner Gesetzgebung nach dem Grundgesetz und nach h\u00f6chstrichterlicher Rechtssprechung (Seite 9)<\/p>\n<p><b>II. Landesgesetzliche Bestimmungen zum Bekenntnisunterricht und einschl\u00e4gige Gerichtsentscheidungen <\/b><\/p>\n<p>1. Bestimmungen zum Religionsunterricht im alten Schulgesetz (Seite 11)<\/p>\n<p>2. Bestimmungen zum Religions- und Weltanschauungsunterricht im neuen Schulgesetz (Seite 13)<\/p>\n<p>3. Relevante Gerichtsentscheidungen der letzten Jahre f\u00fcr Berlin (Seite 14)<\/p>\n<p><b>III. Grundlegende rechts- und bildungspolitische Gestaltungsoptionen &#8211; mit Schulgesetz\u00e4nderungsentw\u00fcrfen und juristischen Stellungnahmen <\/b><\/p>\n<p>1. Option A: Status quo hinsichtlich eines freiwilligen Bekenntnisunterrichts in Verantwortung von Bekenntnisgemeinschaften und kein staatliches Fach wie Ethik\/Philosophie oder LER (Seite 15)<\/p>\n<p>2. Option B: Wahlpflichtbereich mit staatlichem Religionsunterricht und einem staatlichen Fach Ethik\/Philosophie oder LER &#150; ohne oder mit Zugangsbeschr\u00e4nkungen f\u00fcr Bekenntnisgemeinschaften (Seite 19)<\/p>\n<p>3. Option C: Pflichtfach LER ohne Abmeldung bei Beibehaltung eines staatlich kontrollierten freiwilligen Bekenntnisunterrichts (Seite 29)<\/p>\n<p>4. Option D: Staatliches Pflichtfach LER und kein Bekenntnisunterricht an der \u00f6ffentlichen Schule (Seite 29)<\/p>\n<p><b>IV. Relevante Rechtsgutachten, Expertisen und Studien (in chronologischer Folge) <\/b><\/p>\n<p>1. Expertenvoten zur Gleichstellung von Weltanschauungsgemeinschaften \/ von Prof. Dr. Martin Heckel und Prof. Dr. Christoph Link (Januar 1996) (Seite 30)<\/p>\n<p>2. Religionssoziologische Befragung zum Religions- und Weltanschauungsunterricht in Berlin \/ von Prof. Dr. Johannes Neumann (Sommer 1989) (Seite 30)<\/p>\n<p>3. Kurzkommentar zum &#132;Islam-Urteil&#147; des Bundesverwaltungsgerichts vom 23. Februar 2000 \/ von Dr. Peter von Feldmann (Mai 2000) (Seite 31)<\/p>\n<p>4. Gutachterliche Stellungnahme zu den verschiedenen Varianten eines Religions- und Ethikunterrichtes an den Schulen des Landes Berlin \/ von Prof. Dr. Bernhard Schlink und Dr. Ralf Poscher (August 2000) (Seite 31)<\/p>\n<p>5. Gutachten zu Rechtsfragen des Religions- und Ethikunterrichts in Berlin \/ von Prof. Dr. Ludwig Renck (November 2000) (Seite 31)<\/p>\n<p>6. Stellungnahme zum Entwurf des Schulsenators zur \u00c4nderung des \u00a7 23 des Schulgesetzes (SchulG) \/ von Dr. Peter von Feldmann (November 2000) (Seite 33)<\/p>\n<p>7. Religionssoziologische Studie zur Vielfalt von Religionsgemeinschaften in Berlin \/ von Nils Gr\u00fcbel und Stefan Rademacher (2003) (Seite 34)<\/p>\n<p>8. Gutachterliche Stellungnahme zur Einf\u00fchrung eines Wahlpflichtbereiches LER\/Religionsunterricht an den Berliner Schulen \/ von RA Dr. Peter von Feldmann (Dezember 2004) (Seite 35)<\/p>\n<p>9. Expertenvotum zum erforderlichen Rechtsstatus von Bekenntnisgemeinschaften als Anbieter von Religionsunterricht \/ von Prof. Dr. Heinrich de Wal (Dezember 2004) (Seite 35)<\/p>\n<p>10. Kurzkommentar zum Entwurf von Schulsenator B\u00f6ger zur \u00c4nderung des Schulgesetzes vom 22. November 2004 \/ von Prof. Dr. Ludwig Renck (Januar 2005) (Seite 35)<\/p>\n<p>Kategorie: Religion: Schule<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-7549","thema","type-thema","status-publish","hentry","category-schule-religion"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Humanistische Union Berlin Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung &#8211; Rechtspolitische Gestaltungsoptionen &#8211; Rechtsgutachten Dokumentation anl\u00e4sslich des rechtspolitischen Fachgespr\u00e4chs am 14. Januar 2005 im Abgeordnetenhaus von Berlin Inhaltsverzeichnis Einf\u00fchrung 5 I. Allgemeine Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung 1. Verfassungsgarantien zur Gleichheit\/Nichtdiskriminierung und Bekenntnisfreiheit in der Bundesrepublik und in Berlin (Seite 7) 2. Besonderer Rechtsrahmen f\u00fcr die Berliner Gesetzgebung nach dem [weiterlesen]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Humanistische Union\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-08-03T05:52:55+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@humunion\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\\\/\",\"name\":\"LER und Religions-\\\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2005-01-14T14:41:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-08-03T05:52:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Themen\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/thema\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Staat \\\/ Religion \\\/ Weltanschauung\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/themen\\\/staat-religion-weltanschauung\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Schule &amp; Religion\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/themen\\\/staat-religion-weltanschauung\\\/schule-religion\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"LER und Religions-\\\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/\",\"name\":\"Humanistische Union\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#organization\",\"name\":\"Humanistische Union e.V.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/HU-LOGO-blau_RGB-high-scaled-e1704725806773.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/09\\\/HU-LOGO-blau_RGB-high-scaled-e1704725806773.jpg\",\"width\":1000,\"height\":536,\"caption\":\"Humanistische Union e.V.\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.humanistische-union.de\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/humunion\",\"https:\\\/\\\/mastodon.social\\\/@humunion\",\"https:\\\/\\\/bsky.app\\\/profile\\\/humanistischeunion.bsky.social\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union","og_description":"Humanistische Union Berlin Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung &#8211; Rechtspolitische Gestaltungsoptionen &#8211; Rechtsgutachten Dokumentation anl\u00e4sslich des rechtspolitischen Fachgespr\u00e4chs am 14. Januar 2005 im Abgeordnetenhaus von Berlin Inhaltsverzeichnis Einf\u00fchrung 5 I. Allgemeine Rechtsgrundlagen und Rechtssprechung 1. Verfassungsgarantien zur Gleichheit\/Nichtdiskriminierung und Bekenntnisfreiheit in der Bundesrepublik und in Berlin (Seite 7) 2. Besonderer Rechtsrahmen f\u00fcr die Berliner Gesetzgebung nach dem [weiterlesen]","og_url":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/","og_site_name":"Humanistische Union","article_modified_time":"2020-08-03T05:52:55+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@humunion","twitter_misc":{"Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"2\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/","url":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/","name":"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin - Humanistische Union","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#website"},"datePublished":"2005-01-14T14:41:00+00:00","dateModified":"2020-08-03T05:52:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/ler-und-religions-weltanschauungsunterricht-im-land-berlin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Themen","item":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/thema\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Staat \/ Religion \/ Weltanschauung","item":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/themen\/staat-religion-weltanschauung\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Schule &amp; Religion","item":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/themen\/staat-religion-weltanschauung\/schule-religion\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"LER und Religions-\/Weltanschauungsunterricht im Land Berlin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#website","url":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/","name":"Humanistische Union","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#organization","name":"Humanistische Union e.V.","url":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/HU-LOGO-blau_RGB-high-scaled-e1704725806773.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/HU-LOGO-blau_RGB-high-scaled-e1704725806773.jpg","width":1000,"height":536,"caption":"Humanistische Union e.V."},"image":{"@id":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/humunion","https:\/\/mastodon.social\/@humunion","https:\/\/bsky.app\/profile\/humanistischeunion.bsky.social"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/thema\/7549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/thema"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/types\/thema"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/media?parent=7549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/categories?post=7549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.humanistische-union.de\/custom-json\/wp\/v2\/tags?post=7549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}